In krappe arbeidsmarkt blijft enorm potentieel van mensen met een beperking onbenut

Ondanks de aanhoudende personeelstekorten blijven mensen met een beperking sterk ondervertegenwoordigd in het Nederlandse bedrijfsleven, en vooral binnen het MKB. Een gemiste kans voor het bedrijfsleven, de economie en de maatschappij, stellen economen René Bakker, Kristel de Groot (beiden: Tilburg University) en Ingrid Verheul (Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit). De onderzoekers presenteren deze conclusies op basis van hun gezamenlijke onderzoek, dat resulteerde in de Monitor Toegankelijkheid, Inclusie en de Arbeidsmarkt 2025.  

Via een representatieve steekproef onder bijna 600 Nederlandse bedrijven brachten de wetenschappers in kaart wat bedrijven belemmert om inclusiever te worden. De resultaten van het onderzoek zijn gepresenteerd in de ‘Monitor Toegankelijkheid, Inclusie en de Arbeidsmarkt 2025’. Prof. dr. René Bakker: “Het is onacceptabel dat in tijden van grote krapte op de arbeidsmarkt mensen met een arbeidsbeperking nog steeds buiten de boot vallen. Het bedrijfsleven zou meer oog moeten hebben voor het onbenutte talent dat nu langs de zijlijn staat. Er zou meer nadruk moeten komen op wat mensen wél kunnen, en niet op wat ze niet kunnen, want we hebben deze talenten hard nodig.”

Lagere arbeidsparticipatie en doorstroom
Ongeveer 30% van de beroepsbevolking heeft een milde of ernstige beperking. Hieronder vallen mensen met:

• lichamelijke beperkingen (zoals MS, de ziekte van Crohn, of epilepsie)
• zintuigelijke beperkingen (zoals slechthorendheid, doofheid, slechtziendheid of blindheid)
• neurodiverse aandoening (zoals AD(H)D, autisme, of dyslexie)
• mentale of psychische beperkingen (zoals een laag IQ, depressie, of angststoornis)

Op een beroepsbevolking van 10,2 miljoen betekent dit dat ongeveer 3,4 miljoen mensen te maken hebben met een beperking. De arbeidsparticipatie binnen deze groep is gemiddeld 30 procentpunt lager dan die van mensen zonder beperking. Dat vergoot de kans op armoede, eenzaamheid en een lagere kwaliteit van leven. Bovendien stromen mensen met een beperking die wel een baan hebben, minder vaak door naar leidinggevende functies.

Eerste medewerker is cruciaal
Slechts 1 op de 10 bedrijven heeft concrete plannen om de toegankelijkheid of inclusiviteit in de komende 1 tot 3 jaar te verbeteren. Er bestaat een grote kloof tussen bedrijven die al mensen met een beperking of ondersteuningsbehoefte in dienst hebben, en bedrijven die dat niet hebben. Binnen bedrijven die geen mensen met een beperking in dienst hebben, geeft slechts 9,8% aan dat het waarschijnlijk of zeer waarschijnlijk is dat ze in de komende twee jaar mensen met een beperking of ondersteuningsbehoefte in dienst zullen nemen. Voor bedrijven die wel al mensen met een beperking of ondersteuningsbehoefte in dienst hebben, stijgt dit cijfer naar 54,8%. Kristel de Groot: “De eerste stap, het aannemen van die eerste medewerker, is dus cruciaal.”

Oproep aan bedrijfsleven en overheid
Bedrijven noemen begeleiding en complexe regelgeving als grootste obstakels. Vooral kleinere organisaties lopen tegen praktische en organisatorische problemen aan. De onderzoekers doen daarom een oproep aan de overheid om de drempel voor het in dienst nemen van medewerkers met een beperking te verlagen door de diverse regelingen en maatregelen die er bestaan te vereenvoudigen en beter te promoten, met name richting het MKB. Tegelijkertijd roepen ze het bedrijfsleven op om meer oog te hebben voor het potentieel van mensen met een beperking.

Dr. Ingrid Verheul: “Werkgevers hebben behoefte aan duidelijke regels, gerichte ondersteuning en inspirerende voorbeelden van inclusief werkgeverschap. Als we het makkelijker maken om de eerste stap te zetten, kunnen meer mensen met een beperking bijdragen op de arbeidsmarkt.”